Thuhmahruai : Mihringte leh thil siam dangte inzawmna leh thiam loh avang hian a ni telin khawvel a chhe mek zel a ni. Environment humhalh hi hna hmanhmawh thlak a ni ta! Kut kan kuangkuahsan a rem ta lo. Mi tin mai hian ngaihtuahna kan sena kan phak ang tawka kan chetchhuah a hun takzet a ni.
Environment leh Polythene / Plastic Bag : Polythene/Plastic bag hi kum 1970 bawr chho vel atang khan kan hmang tan a (Williamson 2003), siamchhuah a nih atanga reiloteah khawvel hmun tam zawkah hman nghal a ni. Tunah chuan khawvel hmun tinah polythene bag hman a lo ni ta a, khawvelin kum khat chhunga polythene/plastic bag kan hman zat hi tluklehdingawn 500 atanga tluklehdingawn 1000 ang vela chhut a ni (Spokas 2007; Geographical 2005). United Kingdom-ah khuan mi pakhatin kum khata polythene/ plastic bag a hman zat chawhrual chu bag 220 vel a ni. Heti taka khawvel hmun hrang hranga polythene/plastic bag lo darh chakna leh mipui vantlangin kan hman uarna chhan ber ni a lang chu, a tlawmna te, a zangkhainate leh a kenkual vel a awlsamnate hi a ni. polythene/ plastic bag hi petroleum atanga siam chhuah a ni a, kum khat chhunga khawvelin polythene/plastic bag a siam chhuah nan hian petroleum barrel maktaduai 60-100 inkar hmang ang a chhut a ni (Simpson 2007).
Mi thenkhat chuan polythene/plastic bag hi eitur fun nan kan hmang thin a, hei hi thil pawi tak a ni, polythene/plastic bag-a chemical awm leh eitur-a chemical awm an insik/tawh khan cancer thlen theitu chemical (carcinogenic chemical) a piang chhuak thei a, chu chu kan ei leh si chuan taksaah cancer natna a thlen phah thei a ni (Narayan 2001). polythene/plastic bag ngai reng eitur chi hrang hrang khai nana hman nawn hian eitur a tibawlhhlawh thei a ni tih hmuhchhuah a ni (Gerba et al. 2010).
Polythene/plastic bag-te hi a tawihral theih loh avangin lei chung lang nasa takin a kal ral phah a, lei hang / tha (fertile) in siam nana pawimawh ni zung kaltlang tur polythene plastic bag-te hian an dan/dal avangin, polythene/plastic bag awmna leilungah chuan leitha/hang a insiam theih loh phah bawk thin a ni. Polythene / plastic bag kan hman duh tawh loh-te hi kan chhehvela paih darh mai lova hmun khata dahkhawma halral pawh hian boruak tha lo, khaw lum zel thlentu (green house gas) a pechhuak leh tho a ni (Sierra 2008).
Polythene/plastic bag kan hman avanga kan environment chhe mekah hian ngaihtuahna kan sen a hun takzet a, khawvelin polythene / plastic bag hman tawh hnu tihriral dan tur a hriat loh avangin mipuiteah a that lohna zirtir kawngah nasa takin hma a la a, khawvel sorkar thenkhat chuan siam chhuah an phal tawh lo bur a ni. Polythene/plastic bag avanga environment chhe zel kan humhalh theih dan tur kawng tlem han tarlang i la :
(1) Karkhat chhunga chhungkuain polythene/plastic bag kan hman zat tlangpui chhinchhiah a, kartin hman zat tihtlem.
(2) Bawlhhlawh bawm chhung tuam nan polythene/plastic bag aiah lehkha (newsletter) hman thin ni se.
(3) Polythene/plastic bag hman tlem a, puan emaw a siam bag hman uar zawk. Dawra thil lei dawn reng rengin in atanga bag ken sa zel ni se. Eitur khai nan hman loh hram ni se, loh theih lohna avanga hman a nih pawhin eitur kha lehkhaa tuam hmasak ni se.
Environment chhe mek siam tha tur hian mi tinin tih tur kan nei theuh a, midangte tih tura dah mai lovin kan phak ang tawk zela theihtawp kan chhuah a hun takzet a ni. Khua kan tlai hma hian thoin harh ila, kan tu leh fate lo la awm zel tur tana chenna tlakah kan Lairam hi siam i tum theuh ang u.
Environment leh Polythene / Plastic Bag : Polythene/Plastic bag hi kum 1970 bawr chho vel atang khan kan hmang tan a (Williamson 2003), siamchhuah a nih atanga reiloteah khawvel hmun tam zawkah hman nghal a ni. Tunah chuan khawvel hmun tinah polythene bag hman a lo ni ta a, khawvelin kum khat chhunga polythene/plastic bag kan hman zat hi tluklehdingawn 500 atanga tluklehdingawn 1000 ang vela chhut a ni (Spokas 2007; Geographical 2005). United Kingdom-ah khuan mi pakhatin kum khata polythene/ plastic bag a hman zat chawhrual chu bag 220 vel a ni. Heti taka khawvel hmun hrang hranga polythene/plastic bag lo darh chakna leh mipui vantlangin kan hman uarna chhan ber ni a lang chu, a tlawmna te, a zangkhainate leh a kenkual vel a awlsamnate hi a ni. polythene/ plastic bag hi petroleum atanga siam chhuah a ni a, kum khat chhunga khawvelin polythene/plastic bag a siam chhuah nan hian petroleum barrel maktaduai 60-100 inkar hmang ang a chhut a ni (Simpson 2007).
Mi thenkhat chuan polythene/plastic bag hi eitur fun nan kan hmang thin a, hei hi thil pawi tak a ni, polythene/plastic bag-a chemical awm leh eitur-a chemical awm an insik/tawh khan cancer thlen theitu chemical (carcinogenic chemical) a piang chhuak thei a, chu chu kan ei leh si chuan taksaah cancer natna a thlen phah thei a ni (Narayan 2001). polythene/plastic bag ngai reng eitur chi hrang hrang khai nana hman nawn hian eitur a tibawlhhlawh thei a ni tih hmuhchhuah a ni (Gerba et al. 2010).
Polythene/plastic bag-te hi a tawihral theih loh avangin lei chung lang nasa takin a kal ral phah a, lei hang / tha (fertile) in siam nana pawimawh ni zung kaltlang tur polythene plastic bag-te hian an dan/dal avangin, polythene/plastic bag awmna leilungah chuan leitha/hang a insiam theih loh phah bawk thin a ni. Polythene / plastic bag kan hman duh tawh loh-te hi kan chhehvela paih darh mai lova hmun khata dahkhawma halral pawh hian boruak tha lo, khaw lum zel thlentu (green house gas) a pechhuak leh tho a ni (Sierra 2008).
Polythene/plastic bag kan hman avanga kan environment chhe mekah hian ngaihtuahna kan sen a hun takzet a, khawvelin polythene / plastic bag hman tawh hnu tihriral dan tur a hriat loh avangin mipuiteah a that lohna zirtir kawngah nasa takin hma a la a, khawvel sorkar thenkhat chuan siam chhuah an phal tawh lo bur a ni. Polythene/plastic bag avanga environment chhe zel kan humhalh theih dan tur kawng tlem han tarlang i la :
(1) Karkhat chhunga chhungkuain polythene/plastic bag kan hman zat tlangpui chhinchhiah a, kartin hman zat tihtlem.
(2) Bawlhhlawh bawm chhung tuam nan polythene/plastic bag aiah lehkha (newsletter) hman thin ni se.
(3) Polythene/plastic bag hman tlem a, puan emaw a siam bag hman uar zawk. Dawra thil lei dawn reng rengin in atanga bag ken sa zel ni se. Eitur khai nan hman loh hram ni se, loh theih lohna avanga hman a nih pawhin eitur kha lehkhaa tuam hmasak ni se.
Environment chhe mek siam tha tur hian mi tinin tih tur kan nei theuh a, midangte tih tura dah mai lovin kan phak ang tawk zela theihtawp kan chhuah a hun takzet a ni. Khua kan tlai hma hian thoin harh ila, kan tu leh fate lo la awm zel tur tana chenna tlakah kan Lairam hi siam i tum theuh ang u.
Tags
Article
